Dược liệu trị táo bón

Ba đậu

ba dau Ba đậu

Còn gọi là Mắc vát, Cóng khói, Bã đậu, Giang tử, Mãnh tử nhân, Lão dương tư, Ba nhân, Mần để, Cây để, Cây đết, Phổn (Hòa Bình).

Tên khoa học: Croton tiglium L.

Họ: Thầu dầu Euphorbiaceae.

Cây Ba đậu cho ta các vị thuốc sau:

- Hạt Ba đậu là hạt Ba đậu phơi khô.

- Dầu Ba đậu là dầu ép từ hạt Ba đậu.

- Ba đậu sương là hạt Ba đậu sau khi đã ép hết dầu.

Đặc điểm thực vật:

Cây nhỡ cao 3-6m, cành nhẵn. Lá mọc so le, nguyên, hình trứng, đầu nhọn, mép có răng cưa nhỏ. Trông toàn thân cây thường thấy một số lá màu đỏ nâu làm cho cây dễ nhận. Hoa mọc thành chùm dài 10-20cm, ở đầu cành, hoa cái ở phía dưới, hoa đực ở đỉnh, cuống nhỏ dài 1-3mm. Quả nang, nhẵn, màu vàng nhạt, cao 2cm, có 3 mảnh vỏ khi chín tách ra.

Vào tháng 8-9, quả chín nhưng chưa nứt các mảnh vỏ, thì hái về phơi khô đập lấy hạt, phơi khô lần nữa là được. Cũng có khi để bảo quản dễ dàng hơn, người ta để nguyên cả quả, khi dùng mới đập lấy hạt.

Thành phần hóa học

Trong Ba đậu có 30-50% dầu, 18% protein, một glucozit gọi là crotonozit, một anbumoza rất độc gọi là crotin, một ancaloid gần như chất rixinin trong hạt thầu dầu, men lipaza và một số acid amin như Arginin, Lycin v.v..

Công dụng

Ba đậu có vị cay, tính nóng, rất độc (độc bảng A), vào 2 kinh vị và đại tràng. Có tác dụng tả hàn tích, trục đờm, hành thủy.

Tây y chỉ dùng dầu Ba đậu làm thuốc trong những trường hợp tê thấp, viêm phổi, đau ruột, viêm phế quản. Nếu dùng trên da bụng cần bảo vệ rốn bằng một miếng thuốc dán. Còn làm thuốc tẩy mạnh, dùng trong những trường hợp táo khó chữa, sau khi dùng những loại thuốc khác không có tác dụng.