Dược liệu trị táo bón

Bồ kết

bo ket Bồ kết

Còn gọi là Tạo giáp, Tạo giác, Man khét (Campuchia).

Tên khoa học: Gleditschia australis Hemsl.

Họ: Vang Caesalpiniaceae.

Cây Bồ kết cho ta những vị thuốc sau đây:

- Quả Bồ kết tạo giác là quả Bồ kết chín khô.

- Hạt Bồ kết tạo giác tử là hạt lấy ở quả Bồ kết chín đã phơi hay sấy khô.

- Gai Bồ kết tạo thích, tạo giác thích, thiên đình, tạo tram là gai hái ở thân cây Bồ kết, đem về phơi hay sấy khô hoặc thái mỏng rồi phơi hay sấy khô.

Đặc điểm thực vật

Cây gỗ cao khoảng 6-8m, trên thân có gai có phân nhánh, dài tới 10-15cm. Hoa màu trắng. Quả giáp, dài 1-12cm, rộng 15-20mm, hơi cong hình lưỡi liềm hay thẳng, quả mỏng nhưng ở những nơi có hạt thì nổi phình lên, trên mặt quả có phủ lớp phấn màu xanh nhạt. Trong quả có hạt dài màu vàng nâu nhạt, quanh hạt một chất cơm màu vàng nhạt.

Mùa Bồ kết: Tháng 10-11.

Cây mọc hoang và được trồng nhiều ở các tỉnh miền Bắc nước ta.

Vào tháng 10-11, quả chín, hái về phơi hay sấy khô. Khi mới hái quả có màu xanh hay hơi vàng, phơi và để lâu có màu đen bóng.

Gai Bồ kết có thể thu hái quanh năm, nhưng tốt nhất vào tháng 9 đến tháng 3 năm sau, hái về phơi khô hoặc nhân lúc gai còn đang tươi, thái mỏng rồi mới phơi hay sấy khô.

Thành phần hóa học

Saponin trong quả Bồ kết chiếm 10%, saponin này không mùi, vị nhạt, gây hắt hơi mạnh, tan trong rượu và nước.

Công dụng

Nước Bồ kết gội đầu, giặt quần áo lụa, len có màu không bị ố.

Theo các tài liệu cổ, Bồ kết có vị cay, mặn, tính hơi ôn có độc, vào 2 kinh phế và đại tràng, thông khiều, tiêu đờm, sát trùng, làm cho hắt hơi dùng chủ yếu chữa trung phong cấm khẩu phong tê, tiêu đồ ăn, đờm xuyễn thũng, sáng mắt, ích tinh. Có thể dùng cho cả trẻ em lẫn người lớn.