Dược liệu kích thích tiêu hóa

Dây ký ninh

day ky ninh Dây ký ninh

Còn gọi là Thuốc sốt rét, Dây thần thông, Bảo cự hành, Khua kao ho (Lào).

Tên khoa học: Tinospora crispa (L.) Miers.,

Họ: Tiết dê Menispermaceae.

Đặc điểm thực vật

Là một loại dây leo, thân rất xù xì, màu nâu nhạt, dài tới 6-7m, mọc rất khỏe. Lá mọc so le, hình tim, mép nguyên, trông hơi dày, cuống gầy ngắn hơn phiến lá. Hoa tập hợp thành 1-2 chùm ở kẽ lá. Quả chín có màu đỏ, dài chừng 12mm, có một hạt dẹt.

Mọc hoang tại nhiều tỉnh miền Bắc nước ta như Hà Tây, Hòa Bình, Hà Giang, Tuyên Quang, Vĩnh Phúc, Phú Thọ. Nó còn mọc ở Lào, Campuchia, Philipin.Việc trồng Dây ký ninh rất dễ dàng, chỉ cần cắt thân thành từng mẩu dài chừng 10-15cm, trồng nghiêng xuống đất. Mùa nực phát triển rất mạnh. Mùa rét cây ngừng phát triển.

Thu hoạch quanh năm, hái về cắt thành từng đoạn ngắn chừng 0,5-1m, phơi hoặc sấy khô.

Khi tươi có chất nhựa nhầy, vị rất đắng.

Thành phần hóa học

Trong thân L.Beauquesne đã lấy ra được ancaloit. Một số tác giả cho rằng chất ancaloit đó là chất becberin. Nhưng theo L.Beauquesne thì chất đó là panmatin. Tỷ lệ ancaloit đó 0,1% so với thân khô. Ngoài ancaloit ra L.Beauquesne còn lấy được một chất đắng với tỷ lệ 0,6-0,8% tính trên thân cây khô. Chất đắng này đã được xác định là một glucozit không có tinh thể, khó thủy phân bằng axit, phần đường có thể là một metylpentoza, phần không đường cho phản ứng Liebecman.

Trong rễ, nhiều tác giả đã chiết được chất ancaloit becberin, chất đắng columbin (2,2%) và chất picroretin.

Công dụng

Người ta dùng Dây ký ninh để làm thuốc bổ giúp sự tiêu hóa như cây Canhkina và trị sốt rét, trị sốt. Dùng dưới hình thức cao, bột, viên.

Người ta còn cho súc vật trâu bò, ngựa ăn bột Dây ký ninh trộn với thóc hay ngô, súc vật sẽ ăn khỏe, lông mượt, cơ thể béo tốt.

Ngoài công dụng dùng trong, dây ký ninh còn dùng đắp hoặc sắc lấy nước rửa các vết lở loét rất có hiệu quả.