Dược liệu kích thích tiêu hóa

Hạt sẻn

Còn gọi là Hoa tiêu, Hoa tiêu thích, Sơn hồ tiêu thích, Ba tiêu, Sưng, Hoàng lực, Dã hoa tiêu, Lưỡng diện châm, Lưỡng phù chắm, Xuyên tiêu.

Tên khoa học : Zanthoxylum nitidum DC. (Fagara piperita Lour.).

Họ : Cam Rutaceae.

817144 Hạt sẻn

Đặc điểm thực vật

Sưng có nhiều cành dài 1-2m, có thể dài tới 15m, đường kính thân có thể tới 15cm, cành màu đỏ nhạt, trên cành và cuống lá có những gai ngắn, dẹt, quay về phía dưới. Lá kép lông chim lẻ, có 2-3 đôi lá chét mọc đối. Mặt dưới và mặt trên của gân chính đều có gai, do đó đã có tên lưỡng diện châm (hai mặt có gai). Hoa mọc thành chùm hay chùm xim đơn riêng lẻ hay tập trung ở kẽ lá. Quả có 1-5 mảnh vỏ, thường là 3 tụ họp ở quanh trục, mặt ngoài nhăn nheo, mặt trong nhẵn. Mỗi vỏ cứng có một hạt cứng, đen bóng.

Mọc hoang khắp nơi trên nước ta. Đến mùa thu quả chín, hái cả cành về, cắt lấy quả phơi khô. Khi nhấm quả có vị đắng, nóng và thơm. Bề ngoài vị thuốc trông rất đặc biệt: quả tách thành 3 mảnh cứng trong mỗi mảnh có một hạt đen bóng, cứng. Nhấm hạt có mùi thơm như chanh.

Thành phần hóa học

Trong hạt có 1% tinh dầu, với thành phần chủ yếu là limonene (44%), geranial (12,14%), neral (10,95%), linalool (6,84%).

Công dụng

Hạt sẻn vị cay, tính ôn, có độc, vào 3 kinh phế, tỳ và thận. Có tác dụng tán hàn, trục thấp, ôn trung, trợ hỏa, sát hồi trùng. Chữa bụng lạnh đau, thổ tả, tẩy giun.

Quả được làm thuốc với tên là Hoa tiêu hay Thục tiêu để làm thuốc giúp tiêu hóa, trị giun sán, chữa đau nhức răng có khi dùng pha nước cho thơm.