Dược liệu kích thích tiêu hóa

Nga truật

u3 nga truat157 Nga truật

Còn gọi là Ngải tím, Tam nại, Bồng truật, Nghệ đen.

Tên khoa học: Curcuma zedoaria. Rose. (Curcuma zerumbet Roxb).

Họ: Gừng zingiberaceae.

Đặc điểm thực vật

Là một loại cỏ cao chừng 1-1,5m, có thân rễ hình nón, có khía chạy dọc, củ tỏa ra theo hình chân vịt, cây mẫm và chắc. Vỏ củ màu vàng nhạt, ngoài những củ chính ra, còn có những củ phụ, có cuống hình trứng hay hình quả lê, màu trắng. Lá có bẹ ôm vào thân cây ở phía dưới,, dọc theo gân chính giữa có những đốm màu đỏ, cuống lá ngắn hay hầu như không có. Cụm hoa mọc ngang, thường xuất hiện trước khi ra lá, bao gồm một cuống dài 15-20cm. Lá bắc phía dưới hình trứng hay hình mác tù, màu xanh lục nhạt, mép đỏ, lá bắc phía trên màu vàng nhạt, đầu lá màu đỏ, không mang hoa. Hoa màu vàng. Đài có thùy hình mác tù, dài 15mm, thùy giữa nhọn, cánh môi hẹp ở phía dưới, hơi mở rộng ở phía trên.

Cây mọc hoang và được trồng ở Việt Nam để làm thuốc. Trồng bằng thân rễ. Thu hoạch vào mùa đông.

Thành phần hóa học

Nga truật có 1-1,5% tinh dầu; 3,5% chất nhựa và chất nhầy. Trong tinh dầu thành phần chủ yếu gồm có 48% secquitecpen; 35% zingiberen; 9,65% xineol và một chất có tinh thể. Tinh dầu có màu vàng xanh nhạt, sánh, tỷ trọng 0,982 mùi vị gần như mùi long não.

Công dụng

Là một vị thuốc được dùng trong cả đông y và tây y, theo tài liệu cổ, Nga truật có vị đắng, cay, tính ôn, vào can kinh. Chữa ngực bụng đau, tiêu tích hóa thực, ăn uống không tiêu, giúp tiêu hóa, kích thích, bổ.

Còn có tác dụng chữa ho, kinh nguyệt bế không đều.