Dược liệu kích thích tiêu hóa

Sa nhân

Còn gọi là Súc sa mật.

Tên khoa học : Amomum xanthioides Wall.

Họ : Gừng Zingiberaceae.

sa nhan Sa nhân

Đặc điểm thực vật

Là một loại cỏ có thể cao tới 2-3m, gần giống cây riềng nhưng thân rễ không phát triển thành củ như riềng. Lá xanh thẫm, mặt nhẵn bóng. Hoa màu trắng đốm tía, mọc thành chùm ở gốc, từ rễ nảy ra một mầm, ngọn mang hoa gần sát mặt đất, mỗi gốc 3-6 chùm hoa, mỗi chùm 4-6 hoa. Quả là một nang 3 ngăn, đậu vào tháng 5, chín vào tháng 7-8 (6-7 âm lịch), hình trứng, to nhất bằng đầu ngón tay cái, trung bình bằng đầu ngón tay giữa. Mặt ngoài vỏ có gai rất đều, không có cái cao cái thấp, kẽ gai cũng đều nhau, bóp mạnh sẽ vỡ thành 3 mảnh. Hạt dính theo lối dính phôi trung trụ. Mùa hoa: tháng 4-5.

Sa nhân mọc hoang và được trồng ở nhiều tỉnh miền núi nước ta. Đối với Sa nhân mọc hoang, muốn thu hoạch nhiều cần phát quang những khu Sa nhân già để Sa nhân mọc lại, đồng thời phát quang bớt những cây che kín bên trên làm cho Sa nhân tốt hơn và sai quả.

Sa nhân thu hoạch vào khoảng tháng 8 dương lịch, có thể sớm hơn 1 ít. Vì thời gian thu hoạch ảnh hưởng đến chất lượng của Sa nhân nên cần theo dõi để kịp thời thu hái.

Thành phần hóa học

Trong Sa nhân có 2-3% tinh dầu. Thành phần chủ yếu của tinh dầu là d.bocneola (19%), d.campho (33%), axetat bocnyla (26,5%), d.limonen (7%), camphen (7%), phelandren (2,3%), parametoxyetyxinamat (1%), pinen (1,8%), linalola, nerolidola…

Công dụng

Sa nhân là vị thuốc kích thích và giúp tiêu hóa, thường dùng làm gia vị và chế rượu mùi.

Theo tài liệu cổ, Sa nhân có vị cay, tính ôn, vào các kinh tỳ, thận và vị, có tác dụng hành khí, điều trung, hòa vị, làm cho tiêu hóa được dễ dàng. Dùng trong những trường hợp đau bụng, đầy bụng, ăn không tiêu, tả lỵ.